ทำไม Rational Number ถึงถูกเรียกว่า จำนวนตรรกยะ

ตอนสมัยผู้เขียนยังเด็ก ถูกสอนว่าจำนวนที่สามารถเขียนให้อยู่ในรูปอัตราส่วนได้ เรียกว่าจำนวนตรรกยะ เนื่องจากขณะนั้นยังเด็ก ก็ไม่ได้เข้าใจจริงๆว่าทำไมถึงเรียกชื่อแบบนั้น พอโตมาถึงรู้ว่า จำนวนตรรกยะมีชื่อเรียกต้นทางในภาษาอังกฤษว่า Rational Number ซึ่งทำให้เกิดข้อสงสัยหนักขึ้นไปอีก

Rational แปลว่าอะไร

ความหมายของ Rational ในดิกชันนารี Merriam-Webster คือ “based on facts or reason and not on emotions or feelings” แปลไทยได้ว่า “อยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงและไม่ใช้อารมณ์หรือความรู้สึก” อีกความหมายหนึ่งคือ “having the ability to reason or think about things clearly” แปลไทยได้ว่า “มีความสามารถที่จะมีเหตุผลหรือคิดถึงสิ่งต่างๆได้อย่างกระจ่างแจ้ง”

จากการหาในคำว่า Rational ใน Longdo Dict ซึ่งรวบรวมความหมายจากหลายพจนานุกรมเอาไว้ สามารถแปลสรุปได้ว่า “มีเหตุผล”

ตรรกยะ แปลว่าอะไร

ความหมายของตรรกยะตามในเว็บพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ๒๕๕๔ พบว่า ไม่พบคำศัพท์นี้ แต่ผู้เขียนเข้าใจเอาเองว่า ตรรกยะ น่าจะเป็นรากศัพท์มาจาก ตรรกะ ซึ่งแปลความได้ว่า “ความตรึก, ความคิดอย่างใช้เหตุผล” ซึ่งตรงจุดนี้เอง การใช้ ตรรกยะ เป็นคำไทยที่แปลจาก Rational จึงสมเหตุสมผล แต่…

ทำไมจำนวนอัตราส่วนถึงเรียกว่า Rational ?

คำถามนี้เป็นคำถามที่คาใจผู้เขียนมาก

จากตอนต้นบทความ Rational แปลได้ว่า มีเหตุผล ซึ่งทำให้เกิดข้อสงสัยว่า จำนวนอัตราส่วนกลายเป็นจำนวนมีเหตุผลได้แล้วกลายเป็นจำนวนตรรกยะได้อย่างไร?

แต่ต่อมาผู้เขียนพบว่า Rational ที่ใช้ใน Rational Number นั้น ไม่ใช่ Rational ที่แปลว่ามีเหตุผล แต่เป็นการผสมคำระหว่าง ratio กับ nal หรือ ration กับ nal ก็ได้

จาก Longdo Dict แปล ratio และ ration ได้ว่า อัตราส่วนและปันส่วนตามลำดับ ส่วนคำว่า nal มักจะใส่ลงท้ายคำนามเพื่อแปลงให้เป็นคำวิเศษณ์ หรือ คำขยายคำนาม แปลความได้ว่า เกี่ยวข้องหรือมีความเกี่ยวข้อง เช่น Profession เป็นคำนามแปลว่าอาชีพ ส่วน Professional เป็นคำวิเศษณ์แปลว่า เกี่ยวกับอาชีพหรือมีความเชี่ยวชาญ

ฉะนั้น Rational Number ในที่นี้จึงหมายถึง จำนวนที่มีลักษณะเป็นอัตราส่วน ไม่ใช่จำนวนมีเหตุผลแต่อย่างใด

ด้วยเหตุนี้การแปล Rational Number เป็น จำนวนตรรกยะ จึงไม่ถูกต้องในแง่ของความหมาย

ควรเปลี่ยนชื่อไหม?

สิ่งที่จะเขียนต่อไปนี้ มาจากความคิดเห็นของผู้เขียน ที่ไม่มีหลักการอ้างอิง ผู้อ่านอาจเห็นด้วยหรือไม่ก็ได้ หรือถ้ามีตรงไหนไม่ถูกหลักวิชาการ สามารถเห็นแสดงความคิดเห็นเข้ามาได้ ขอบคุณล่วงหน้า

โดยส่วนตัว คิดว่าควรเปลี่ยนเพื่อให้ชื่อนั้นสื่อถึงความหมายได้อย่างถูกต้อง

บางท่านที่อ่านถึงตรงนี้ อาจจะไม่เห็นด้วยพร้อมให้เหตุผลว่า ถ้าเปลี่ยนเพราะถ้าต้องเปลี่ยนชื่อเพราะความหมายไม่ถูกต้อง ก็ต้องเปลี่ยนกันหลายชื่อ เช่น ปลาโลมาไม่ใช่ปลาเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมต้องเปลี่ยนชื่อ หรือ ปลาหมึกก็ไม่ใช่ปลาเช่นเดียวกันต้องเปลี่ยนชื่อ เป็น

ในแง่ของสัตว์น้ำที่กล่าวมา ต้องเข้าใจก่อนว่าชื่อเหล่านี้ล้วนถูกตั้งมาตั้งแต่คนสมัยก่อน ก่อนที่จะรู้จักแยกแยะสัตว์ตามหลักชีววิทยา ถ้าสังเกตจะพบว่า มีคำว่าปลาในสัตว์น้ำหลากหลายชนิดแสดงให้เห็นว่า คนสมัยก่อนเรียกปลาเพราะมันอาศัยอยู่ในน้ำ มีครีบและว่ายน้ำได้ ทั้งปลาหมึก ปลาโลมาและอีกสารพัดปลาที่ใช้ในคำไทย ต่อมาเมื่อมีความรู้มากขึ้น เริ่มจำแนกสัตว์ตามหลักชีววิทยา ปลาในความหมายปัจจุบันจึงใช้เรียกสัตว์ที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า fish และเริ่มสงสัยกันว่าต่อไปโลมาต้องเรียกว่าปลาไหม

แล้วในความเห็นผู้เขียนจะต้องเปลี่ยนชื่อปลาโลมาหรือปลาหมึกหรือไม่ คำตอบของผู้เขียนคือ จะเปลี่ยนหรือไม่ก็ได้ ถ้าเปลี่ยนก็แสดงว่าปลาในคำไทยต่อไปจะมีความหมายเช่น fish ในภาษาต่างประเทศ ถ้าไม่เปลี่ยน ปลาก็ยังมีความหมายดั่งเดิมของมันคือสัตว์ที่อยู่ในน้ำและว่ายน้ำได้ ซึ่งไม่ว่าจะมีความหมายใด มันบอกลักษณะของสิ่งที่กล่าวถึงได้อย่างถูกต้องทั้งคู่ โดยที่อย่างหลังเจาะจงน้อยกว่าเท่านั้น เช่น ปลาหมึกไม่ใช่ fish (ปลาในความหมายทางชีวะ) แต่มันก็ยังเป็นสัตว์ที่อยู่ในน้ำ มีครีบและว่ายน้ำได้ (ปลาในความหมายดั้งเดิม) ปลาโลมาก็ไม่ใช่ fish (ปลาในความหมายทางชีวะ) แต่มันก็ยังเป็นสัตว์ที่อยู่ในน้ำ มีครีบและว่ายน้ำได้ (ปลาในความหมายดั้งเดิม)

แต่ในกรณีของ Rational Number ที่มีชื่อไทยว่าจำนวนตรรกยะและมีความหมายว่า จำนวนอันมีเหตุผล ไม่สอดรับหรือใกล้เคียงกับลักษณะที่แท้จริงของมัน อีกทั้งยังไม่สอดรับกับความหมายของ Rational Number ที่ต้องการจะแปลให้ความหมายว่าจำนวนที่เกี่ยวข้องกับอัตราส่วน

ทั้งหมดคือเหตุผลของผู้เขียนที่ใช้ในการตัดสินใจว่าควรเปลี่ยน

3 thoughts on “ทำไม Rational Number ถึงถูกเรียกว่า จำนวนตรรกยะ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s